Wielu rodziców nie przestaje się dziwić obserwując, jak jego dziecko ma wiele „twarzy”, jak w skrajnie różny sposób potrafi zachowywać się w różnych sytuacjach –u dziadków, na zakupach, u cioci, w przedszkolu. Może ujawniać wiele cech, które w jednym środowisku nigdy by się nie pojawiły.

Co jednak, gdy dziecko, które w domu jest rozgadane, ruchliwe w innych sytuacjach społecznych milknie, nie jest w stanie powiedzieć ani słowa. Taki problem może nasuwać podejrzenie mutyzmu wybiórczego (selektywnego).  Prawdziwe przyczyny braku mówienia są natury psychologicznej, a ściślej ujmując – wynikają z rzeczywiście odczuwanego lęku i innych trudnych uczuć. Rozpoznanie musi być poprzedzone dokładną diagnozą stanu psychicznego i somatycznego dziecka. Konieczne jest wykluczenie zaburzeń słuchu oraz neurologicznych przyczyn zaburzeń mowy. Milczenie w przedszkolu lub szkole w przypadku dziecka z mutyzmem selektywnym nie jest spowodowane poważnymi trudnościami w wymowie, jąkaniem, autyzmem, opóźnieniem umysłowym czy uszkodzeniem ośrodków mowy. Dziecko z mutyzmem selektywnym funkcjonuje więc zazwyczaj w normie rozwojowej i intelektualnej. Potrafi mówić, a nawet jest gadatliwe i hałaśliwe w wybranym przez siebie otoczeniu, najczęściej domu rodzinnym. Jedynie około 20-30% dzieci z mutyzmem selektywnym ma zaburzenia mowy, nie jest to jednak przyczyna zaburzenia, tylko cecha towarzysząca.  Brak mówienia nie wynika również z krnąbrności, zuchwalstwa czy manipulowania. Mutyzm wybiórczy należy raczej rozpatrywać w kategoriach zaburzenia lękowego oraz fobii przed mówieniem. Dzieci dotknięte mutyzmem wybiórczym często:

  • mają trudności, żeby patrzeć na innych, kiedy odczuwają silny lęk – odwracają głowę i może się wydawać, że ignorują tego, kto do nich mówi. Sprawiają wrażenie, że są niegrzeczne, jednak to nie jest prawda – one po prostu nie potrafią w danej chwili odpowiedzieć;
  • nie uśmiechają się, a ich twarz nie wyraża żadnych emocji, kiedy odczuwają silny lęk. W szkole czy przedszkolu często cały czas czują się bardzo niekomfortowo, dlatego trudno jest im się uśmiechać i okazywać prawdziwe emocje. Nawet jeśli mają wielkie poczucie humoru;
  • poruszają się sztywno i dziwnie, kiedy odczuwają lęk lub jeśli myślą, że są obserwowane;
  • mają wielkie trudności, żeby odezwać się podczas sprawdzania listy obecności, odpowiedzieć ‘cześć’, ‘do widzenia’ lub ‘dziękuję’ – to może się wydawać niegrzeczne, jednak one wcale nie robią tego celowo;
  • w każdej sytuacji potrzebują dużo czasu, aby udzielić odpowiedzi na zadane pytanie;
  • przejmują się wszystkim bardziej niż inni;
  • są bardzo wrażliwe na hałas, dotyk lub tłum;
  • są inteligentne, spostrzegawcze i dociekliwe;
  • są bardzo wrażliwe na to, co inni myślą i czują;
  • mają trudności z wyrażaniem swoich emocji;

Bibliografia:

http://www.mutyzm.org.pl/
http://inspeerio.pl/
http://mutyzmportal.pl/
https://mojapsychologia.pl/
http://mutyzm.pl/

Opracowanie:
mgr Elżbieta Gałkowska